Od samego początku swego istnienia „Alternatywy” nie przestają zaskakiwać nie tylko swym bogatym i bardzo zróżnicowanym repertuarem organizowanych wydarzeń, ale również dynamiką swego rozwoju. Placówka z roku na rok odgrywa coraz większą rolę w sferze kultury, edukacji i rozrywki nie tylko na Ursynowie, ale i w całej Warszawie. Przykładem takiego wydarzenia był zorganizowany już po raz czwarty w tym roku Festiwal Nowe Oświecenie.
Od pierwszych dni funkcjonowania do końca listopada bieżącego roku w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy” odbyło się 1620 różnych wydarzeń, w których udział wzięło ponad 290000 osób. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że udział w 656 spośród wspomnianych wydarzeń był bezpłatny. Oznacza to, że placówka daje możliwość uczestnictwa w kulturze również osobom, które ze względu na ograniczone fundusze finansowe nie byłyby w stanie tego czynić. Fakt ten dotyczy w znacznej mierze osób starszych, które z jednej strony mają sporo wolnego czasu, który na kulturę mogłyby poświęcić, ale z drugiej strony borykają się z ograniczeniami budżetowymi.
O tym jaki był mijający rok w Ursynowskim Centrum Kultury „Alternatywy”, i które wydarzenia cieszyły się największym zainteresowaniem publiczności mam przyjemność rozmawiać z dyrektorem placówki – dr Krzysztofem Czubaszkiem.
KATARZYNA NOWIŃSKA: Panie dyrektorze, jak scharakteryzowałby pan rok 2025 w „Alternatywach”?
KRZYSZTOF CZUBASZEK: Był to dla nas zdecydowanie rok muzyki – intensywny, różnorodny, pełen spotkań z artystami reprezentującymi zupełnie różne wrażliwości. Publiczność mogła wybierać między jazzem, rockiem, bluesem, alternatywą, elektroniką, muzyką klasyczną i poezją śpiewaną. Na scenie gościli między innymi Renata Przemyk, Ania Rusowicz, John Porter, Katarzyna Groniec, Agata Karczewska, Maciej Balcar, Marika czy Nocna Zmiana Bluesa, a mocnym akcentem były również występy Perfectu z Łukaszem Drapałą oraz Tołhajów.
Wśród muzycznych wydarzeń 2025 roku znalazły się również jubileusze, benefisy i koncerty o wyjątkowym znaczeniu. Które z nich pana zdaniem warto wyróżnić?
Ten rok przyniósł nam momenty piękne i poruszające – koncert „Zagramy Vabank”, jubileusz 40-lecia pracy artystycznej Danuty Błażejczyk oraz prestiżowy benefis Agaty Steczkowskiej. To były wieczory pełne emocji, wdzięczności i historii, która ożywała razem z muzyką.
W tym roku, wzorem minionych lat, w „Alternatywach” nie zabrakło również miejsca dla muzyki klasycznej, kontemplacyjnej.
Tak – nasz repertuar w tym zakresie także był bardzo bogaty. Publiczność zachwyciły recital Edith Piaf w interpretacji Anny Sroki-Hryń oraz poetycki koncert Anny Riveiro z twórczością Leśmiana. Rozbrzmiewała u nas muzyka klasyczna, „Serenady na smyczki”, „Stabat Mater” czy „Klasyczne przeboje”. Dwukrotnie gościliśmy uczestników XIX Konkursu Chopinowskiego, a dzięki koncertowi „Pory roku: jesień” byliśmy częścią „Warszawskiej Jesieni”.
Również miłośnicy teatru nie mieli w tym roku powodów do narzekań mogąc zobaczyć wiele doskonałych spektakli bez konieczności przemieszczania się do innych dzielnic Warszawy.
Gościliśmy spektakle, które łączyły inteligentną rozrywkę z głębokimi refleksjami nad współczesnym światem. Od komedii, przez dramaty psychologiczne, po epickie opowieści – każde przedstawienie przyciągało szeroką publiczność, pokazując, jak współczesny teatr może bawić, wzruszać i inspirować. W grudniu zapraszamy na długo wyczekiwany „Dom weselny” w reżyserii Roberta Glińskiego, w wykonaniu Teatru Stu – komedię o dwóch siostrach, w której spotkanie dwóch światów wywołuje błyskotliwy humor i nieoczekiwany finał. W ciągu roku gościliśmy także „Kontrakt” Teatru IMKA, „Przebłyski” Teatru Gudejko, „Sarenki” Teatru Ludowego w Krakowie, „Wypiór” Teatru IMKA oraz „Noce i dnie” Teatru im. Wilama Horzycy w Toruniu – spektakle poruszające zarówno tematy społeczne, jak i opowiadające uniwersalne historie o miłości, relacjach i ludzkich wyborach. Każdy z nich pokazał, że Ursynów może być pełnoprawnym centrum teatralnym, oferującym widzom wyjątkowe doświadczenia.
W sierpniu 2024 roku swą działalność zakończyło Multikino Ursynów. Od tego momentu filmy na Ursynowie na dużym ekranie można oglądać jedynie w Domu Sztuki i w „Alternatywach”. Jak wyglądał filmowy rok 2025 w kierowanej przez pana placówce?
Bardzo intensywnie i z dużą frekwencją. Kontynuowaliśmy trzy dobrze znane cykle – Wielkie Kino dla Małych, Wtorkową KinoFazę i LegitFilm. Kino za 5. Wiele seansów odbywało się przy pełnej widowni. Największym zainteresowaniem cieszyły się między innymi „W pokoju obok”, „Konklawe”, „Emilia Pérez”, „Maria Callas”, „Dziewczyna z igłą” oraz polski kandydat do Oscara – „Franz Kafka”. Widzimy, że kino stało się jednym z kluczowych elementów naszej oferty.
Jest pan wielkim miłośnikiem literatury, orędownikiem promowania czytelnictwa i autorem kilku książek, nic więc dziwnego, że literatura i spotkania wokół niej mają w „Alternatywach” swe szczególne miejsce.
Literatura od początku naszej działalności była jednym z najważniejszych elementów programu. Co roku odbywa się w „Alternatywach” wiele spotkań z autorami książek, a każde z nich przyciąga liczną publiczność. Widać, że potrzeba rozmowy o książkach i kontaktu z twórcami jest, na szczęście, wciąż ogromna. Wśród najważniejszych należy wymienić spotkanie wokół książki „Świat oczami Bogdana Białka” z udziałem Adama Michnika i Daniela Olbrychskiego. Dużym zainteresowaniem cieszyły się również rozmowy z Justyną Sobolewską („Jadwiga”), Remigiuszem Grzelą („Poszukiwany Franz Kafka”), Martą Byczkowską-Nowak („Nieocalony”), Moniką Śliwińską („Książę”), a także spotkania z Magdaleną Grzebałkowską, Weroniką Kostyrko, Andą Rottenberg, Piotrem Stelmachem, Małgorzatą Czyńską czy Krzysztofem Vargą. To był rok obfitujący w rozmowy o postaciach niezwykłych – od Kafki, Borowskiego i Boya-Żeleńskiego po Konopnicką.
Osobiście jestem wielką fanką organizowanego przez „Alternatywy” Festiwalu Nowe Oświecenie, którego jest pan pomysłodawcą i dyrektorem programowym. Co roku z wielkim zainteresowaniem i przyjemnością biorę udział w różnych festiwalowych wydarzeniach, ale przyznam, że tegoroczna edycja była wyjątkowa – nigdy dotąd nie widziałam podczas tego festiwalu tak wielkich emocji zarówno na widowni, jak i wśród dyskutantów.
Tak, słusznie panie zauważyła, że tegoroczna edycja była naprawdę wyjątkowa. Skupiliśmy się na pytaniu „Czym jest polskość?” i okazało się ono niezwykle nośne – zarówno dla publiczności, jak i dla zaproszonych gości. W ciągu kilku festiwalowych dni odbyło się ponad 40 wydarzeń na żywo, w których uczestniczyło blisko 6 tysięcy osób. To ogromna liczba, szczególnie biorąc pod uwagę, że nasze sale mają ograniczoną pojemność i fizycznie trudno nam już zwiększać frekwencję. Jednocześnie zanotowaliśmy wzrost odbiorców online, około 50 tysięcy widzów śledziło nas w internecie. To pokazuje, że coraz więcej osób chce uczestniczyć w festiwalu również w przestrzeni cyfrowej. W tym roku po raz pierwszy uruchomiliśmy nasz kanał na YouTubie, gdzie dostępne są nie tylko rozmowy z tegorocznej edycji, ale i nagrania z poprzednich lat. Festiwal wzbudził też duże zainteresowanie mediów. Ukazało się ponad 200 publikacji dotyczących festiwalu, które dotarły łącznie do około 1,2 miliona odbiorców. To potwierdza, że tematy, które poruszamy, naprawdę rezonują – nie tylko w naszej bezpośredniej publiczności, lecz także szerzej, w debacie publicznej. „Alternatywy” jak co roku podczas FNO stały się przestrzenią intensywnych spotkań i rozmów. Publiczność chce takich wydarzeń. Widzi w nich sens, potrzebę rozmowy, przestrzeń do refleksji. A my widzimy, że Festiwal Nowe Oświecenie, choć wciąż mieści się w tych samych murach, rośnie w zasięgu, znaczeniu i internetowym życiu, które trwa długo po zakończeniu ostatniego spotkania.
Jakie znaczenie dla „Alternatyw” ma organizacja takiego festiwalu?
Festiwal Nowe Oświecenie pokazuje, że „Alternatywy” to nie tylko miejsce rozrywki czy koncertów, ale też przestrzeń namysłu, dialogu i spotkania z kulturą w jej najszerszym wymiarze. To moment, w którym sztuka, historia i współczesność spotykają się z publicznością, inspirując do myślenia i rozmowy o tym, kim jesteśmy dzisiaj.
W tym roku odbyła się w „Alternatywach” jubileuszowa 25. edycja Międzynarodowego Festiwalu Sztuki Mimu. Nie zabrakło nowości. Proszę powiedzieć nam coś więcej o tym wydarzeniu.
Po raz piąty festiwal zagościł w naszym centrum, prezentując spektakle zespołów z Argentyny, Niemiec, Francji, Czech, Hiszpanii, Włoch, Kolumbii i Polski. Oprócz występów odbywały się warsztaty, wystawy i spotkania z artystami. Tegoroczną nowością była nasza koprodukcja „Voyages contemporains” realizowana wspólnie z Fundacją Warszawskiego Centrum Pantomimy – spektakl, którego jestem współtwórcą, inspirowany duchem literatury przygodowej, pełen ruchu, obrazów i muzyki, pozbawiony słów, a jednocześnie bogaty w znaczenia, który mogli obejrzeć widzowie festiwalu oraz plenerowej premiery w lipcu.
Sporą rzeszę fanów zgromadziły już tzw. cykle stałe „Alternatyw”. Które z spośród nich przyciągnęły w tym roku największą ilość wiernych widzów?
Ogromną popularnością cieszył się cykl „Sztuka Podróżowania” – spotkania pełne fotografii, relacji z wypraw i emocji, które przenosiły widzów w najdalsze zakątki świata. Z żywym zainteresowaniem spotkało się też „Seminarium Ursynowskie”, odkrywające historię dzielnicy i jej nieznane zakątki, oraz cykl Odcienie, w którym gościliśmy między innymi Magdalenę Kumorek, Jana Borysewicza i Iwonę Guzowską. Miłośnicy muzyki regularnie przychodzili na „Klub Płytowy Hirka Wrony”, a środowe wieczory należały do Marka Majewskiego i jego przyjaciół, którzy łączyli satyrę, poezję śpiewaną i błyskotliwy humor.
„Alternatywy” to także centrum sztuki. Które spośród tegorocznych wystaw cieszyły się największym zainteresowaniem?
Przestrzenie galerii żyły sztuką przez wszystkie miesiące, zmieniając swoje oblicze wraz z kolejnymi ekspozycjami – od kolażu, przez malarstwo i fotografię, aż po rzeźbę. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszyła się letnia wystawa prac Marty Klonowskiej „Szklana menażeria”, pierwsza w Warszawie tak szeroka prezentacja jej rzeźb, pełnych subtelności, ostrości i kruchości, które hipnotyzowały barwą i światłem. Na szczególną uwagę zasługuje też niewątpliwie prezentowana w ramach Festiwalu Nowe Oświecenie ekspozycja obrazów Jerzego Dudy-Gracza – jego malarstwo pełne ironii i groteski długo budziło emocje i dyskusje wśród widzów.
Jedną z misji przyświecających działalności „Alternatyw” jest edukowanie młodego pokolenia. Jak wyglądała oferta wydarzeń dla najmłodszych w 2025 roku?
Rok 2025 był pod tym względem niezwykle bogaty. Od stycznia do czerwca najmłodsi uczestniczyli w cyklu Twarze Teatru, poznając różne formy i konwencje teatralne. W ramach festiwalu Rodzinne Nowe Epifanie zaprezentowaliśmy spektakl „Niewidoczne” w choreografii Izabeli Chlewińskiej, a projekt „U-Rodziny” łączył teatr, ruch i muzykę, dostarczając dzieciom i ich opiekunom wyjątkowych przeżyć. Do tego dołączyła muzyczna bajka Teatru IMKA „Odważna królewna Bluetka”, która zachwycała piękną muzyką i barwną scenografią, oraz internetowy spektakl „Gong”. Nasze centrum stało się przestrzenią, w której dzieci czują się swobodnie, twórczo i bezpiecznie. W każdy weekend wypełniały je warsztaty plastyczne i kreatywne. Kontynuowaliśmy seanse filmowe w ramach Młodych Horyzontów Edukacji oraz pasmo dziecięce podczas Festiwalu Nowe Oświecenie. Wprowadziliśmy nowy cykl muzyczny ABC Muzyki, który łączy koncerty z edukacją – dzieci poznają instrumenty, style i tajniki grania. Wydarzenia takie jak koncert „Karnawał zwierząt” pozwalały młodym widzom przeżywać sztukę aktywnie. Z kolei „Ursynowskie Skowronki” pozwoliły nam dostrzec i nagrodzić wiele muzycznych talentów, także wśród najmłodszych.
Co ciekawego czeka nas jeszcze w „Alternatywach” w tym roku?
12 grudnia odbędzie się „Świąteczny koncert przyjaciół” – wydarzenie charytatywne, z którego dochód wesprze Fundację Mali Wielcy. Wystąpią między innymi Łukasz Drapała, Magda Bereda, Eric Slim Zahl, Oliwia Johnson i Tony Koniak. 18 grudnia o godzinie 19 będzie można zobaczyć wzbudzający duże zainteresowanie w kinach całej Polski najnowszy film Wojciecha Smarzowskiego „Dom dobry”. 20 grudnia na godzinę 19 zapraszamy na koncert „Magia świąt w jazzowych pejzażach” w wykonaniu Agnieszki Hekiert. Będzie to niezwykłe muzyczne spotkanie, podczas którego na scenie zabrzmią tradycyjne polskie kolędy – takie jak „Cicha noc”, „Mizerna cicha” czy „Oj maluśki” – a także znane na całym świecie utwory bożonarodzeniowe, między innymi „Winter Wonderland” czy „Let It Snow”.
30 grudnia o godzinie 18:30 będzie okazja, aby zobaczyć film „Chopin, Chopin” w reżyserii Michała Kwiecińskiego.
Rok 2025 pożegnamy koncertem Moniką Urlik „Aleją gwiazd w Nowy Rok”, którego wysłuchać będzie można o godzinie 17 oraz o godzinie 20. Podczas koncertu wybrzmią interpretacje ponadczasowych utworów takich ikon jak Whitney Houston, Aretha Franklin, Tina Turner, Lady Gaga, Zdzisława Sośnicka czy Danuta Błażejczyk. Po koncercie na gości czekać będzie sylwestrowa zabawa taneczna, która jest zaplanowana do godziny 2 nad ranem. Do dyspozycji gości będzie bufet z przekąskami, daniami gorącymi, deserami, napojami zimnymi i gorącymi. O północy wspólnie wzniesiemy noworoczny toast!
Panie dyrektorze serdecznie dziękuję za rozmowę.
