Problem zauważyli politycy i obiecują w kampaniach wyborczych rozwiązania polegające na wybudowaniu w takich budynkach nowych dźwigów, ale po wyborach nie mają pomysłu jak znaleźć źródła finansowania.
Ministerstwo Rozwoju i Technologii ogłosiło w czerwcu 2025 r. szerokie konsultacje projektu rozporządzenia szczegółowo uzupełniającego przepisy dotyczące „warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”. Najwięcej emocji wzbudza zapowiedź, że od 20 września 2026 r. w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych o trzech i więcej kondygnacjach, będzie wymagane zainstalowanie dźwigu osobowego lub osobowo-towarowego – również w istniejących budynkach. Po burzliwych protestach spółdzielców i wspólnot mieszkaniowych o braku możliwości sfinansowania takich inwestycji, zmieniono w projekcie obowiązek montażu dźwigu i ograniczono taki wymóg tylko do przypadków przebudowy, nadbudowy lub zmiany sposobu użytkowania. Ostatnio pojawiła się nowa koncepcja polegająca na tym, aby samorządy umożliwiały („więźniom czwartego piętra”) wynajęcie mieszkania na parterze lub w budynku z windą w zamian za oddanie dotychczasowego mieszkania w zarząd samorządowi, nie tracąc przy tym prawa własności.
W przestrzeni publicznej pojawiły się cenne inicjatywy, z zakresu poprawy komunikacji ludziom z niepełnosprawnościami „polityka dostępności” a osoby starsze i niepełnosprawne niemogące wychodzić ze swoich mieszkań usytuowanych na wyższych kondygnacjach bez windy nazywane są „więźniami czwartego piętra”. Za pomocą szczytnych i słusznych haseł nie rozwiąże się problemów dostępności, lecz należy wybudować windy zewnętrzne, platformy, pochylnie itp., ale brakuje środków na ich sfinansowanie.
Ile kosztuje dobudowa dźwigu zewnętrznego?
Cena dobudowy dźwigu zewnętrznego zależy od liczby przystanków, typu szybu i koniecznej adaptacji elewacji. Główne koszty takiego projektu to oczywiście wartość urządzenia dźwigowego i budowa szybu oraz niezbędne prace budowlane. Ceny za takie przedsięwzięcie zaczynają się od 550 tys. złotych netto. Koszty dodatkowo wzrastają na skutek nowych wymagań budowlanych jak: zapewnienie w szybie temperatury w granicach -5 do +400 stopni Celsjusza oraz wysokich współczynników przenikalności termicznej
Szyb zbudowany z prefabrykatów betonowych jest dobrym przykładem na obniżenie kosztów, tym bardziej, że jego wybudowanie stanowi około 50% wartości budowy dźwigu zewnętrznego. Zastosowanie szybu wykonanego z prefabrykatów może znacząco obniżyć wydatki nawet o 30%.
Ponadto istotną zaletą takiego szybu jest krótki czas montażu oraz duży wybór materiałów wykończeniowych i kolorów elewacji, a także tynków mających wpływ na estetykę .Ponadto istnieje możliwość poprawy estetyki beton bryły szybu poprzez zainstalowanie okien lub wizjerów w ścianach.
Wsparcia w finansowaniu wymiany lub modernizacji windy udziela Bank Gospodarstwa Krajowego, w ramach programu „Dostępność Plus”, gdzie bezpośrednio można uzyskać na preferencyjnych warunkach pożyczkę. W uzasadnieniu należy wskazać jej przeznaczenie na wsparcie działań w zakresie zapewnienia lub poprawy dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami. Na stronach portalu Funduszu Dostępności można odnaleźć informację, o zaplanowanych inwestycjach w 900 budynkach, w których poprawiona zostanie komunikacja poprzez zainstalowanie: windy, podjazdu, przebudowy i różnego typu ułatwień.
Warunki otrzymania wsparcia obejmują przebudowę, wymianę lub modernizację dźwigu istniejącego, który nie spełnia wymogów wynikających ze „Standardów Dostępności” zawartych w polityce spójności. W praktyce oznacza to, że dźwig nie jest dostosowany do transportu osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami. Nowe urządzenie musi spełniać te kryteria, a w uzasadnionych przypadkach (np. gdy musi się pojawić zbyt mała kabina z powodu ograniczeń istniejącego szybu), dopuszczalne są odstępstwa od przyjętych „Standardów Dostępności”. Dobrym przykładem takiego działania jest projekt zrealizowany przez firmę Winda-Warszawa Sp. z o.o. w kamienicy przy ul. Grochowskiej w Warszawie, gdzie z powodu ograniczeń konstrukcyjnych szybu, zainstalowano kabinę w kształcie trapezu. Dzięki czemu udało się poprawić komunikację pionową dla znacznej grupy osób. Instytucja finansująca zaakceptowała wykazane odstępstwa i inwestycja została z powodzeniem zrealizowana i rozliczona.
Dostępne formy finansowania praktycznie polegają na udzielaniu kredu na preferencyjnych warunkach, a realne oprocentowanie wynosi 0,15% w skali roku.
Najważniejsze zalety subwencji, to brak dodatkowych opłat i prowizji z tytułu udzielonej pożyczki oraz:
– spłata rozłożona nawet do 20 lat,
– brak wymaganego wkładu własnego,
– możliwość umorzenia do 50% spłaty kapitału.
Dodatkowo wymienione działania można połączyć z dotacjami udzielanymi w ramach programu „wyrównania różnic pomiędzy regionami”. Ponadto można uzyskać dofinansowanie z PFRON w wysokości nawet 165.000 zł, przy czym wymagane jest wykazanie przynajmniej dwóch osób mieszkających w budynku z orzeczoną niepełnosprawnością ruchową. Taka forma finansowania inwestycji uwzględnia koszty robót budowlanych i projektowych oraz audytu jak również nadzór inwestorski.
Wsparcie inwestora można uzyskać od firmy Winda-Warszawa Sp. z o.o. oferującej pomoc w zakresie: wytycznych do sporządzenia Audytu Dostępności oraz dokumentację niezbędną w procedurach programu Dostępność Plus lub w celu uzyskania pożyczki lub dotacji.
Poprawę dostępności przy modernizacji wind realizuje się również poprzez inwestycje związane z przebudową szybu i komory śmietnikowej. Inwestycja polega na wydłużeniu konstrukcji szybu, do poziomu dotychczasowej komory śmieciowej oraz wycięcie otworu na automatyczne drzwi windowe. Dzięki temu uzyskuje się dostęp do mieszkań z poziomu zero. Mieszkańcy nie muszą pokonywać pół piętra po schodach, co szczególnie jest dotkliwe dla osób z niepełnosprawnościami i starszych. Spółka WINDA-WARSZAWA specjalizuje się w takich przebudowach, gdzie do realizacji takich zamówień powołano nowy dział budowlany, aby sprostać zwiększającym się zamówieniom. Inwestycje taką można realizować ze środków własnych lub w ramach preferencyjnej pożyczki z BGK, ze środków Funduszu Dostępności. Projekty takie traktowane są priorytetowo i rozpatrywane w pierwszej kolejności. Dobrym przykładem realizacji takiej inwestycji w zakresie wymiany windy i przebudowy szybu, jest Spółdzielnia Mieszkaniowa „MOKOTÓW”, w osiedlu „DOMANIEWSKA”, która ponad 10 lat przygotowywała się do realizacji tego typu inwestycji. Przystanek na poziomie zsypu wymaga zainstalowania nietypowej windy z podwójnymi drzwiami (przelotowymi). Inwestycję tego typu można realizować etapami ze względu na ograniczone środki finansowe i prace wykończeniowe przy adaptacji nowego holu w zsypie można odłożyć na później.
Innym przykładem tego typu działań jest Wspólnota Mieszkaniowa Puławska 234, gdzie po wydzierżawieniu części terenu od miasta i wybudowaniu zewnętrznej altany śmietnikowej, połączono stare pomieszczenie zsypowe z wejściem do budynku. Utworzono tym sposobem nowoczesny i funkcjonalny hol. Poprawienie estetyki budynku przyczyniło się także do wzrostu wartości lokali mieszkaniowych. Zaznaczyć należy, że wskazane przedsięwzięcia zostały zrealizowane w ramach całościowego kontraktu i wykonane przez firmę Winda -Warszawa Sp. z o.o.
Firma systematycznie poszerza swoją ofertę usługową (dotychczas były to usługi serwisowe, produkcja i montaże dźwigów) o przebudowy i wielobranżowe projekty budowlane. Klienci mają większą możliwość zamawiania szerokiego zakresu usług w jednej firmie bez konieczności angażowania kilku wykonawców. Ponadto Spółka WINDA-WARSZAWA chętnie dzieli się doświadczeniem i wiedzą techniczną oraz oferuje pomoc przy sfinansowaniu inwestycji. Z dostępnych informacji na stronach Funduszu Dostępności można zweryfikować wykaz zrealizowanych inwestycji poprawiających dostępność architektoniczną – w kategorii „przebudowa szybu i modernizacja/wymiana dźwigu” w Warszawie.
Konkluzja
Planując inwestycje należy brać pod uwagę wiele aspektów zarówno technicznych, jak również uwarunkowań społecznych. Dlatego też wskazane jest aby przy planowaniu tego typu inwestycji przeznaczonej na wiele lat użytkowania zasięgać opinii specjalistów branżowych. Problem z dostępnością szczególnie w budynkach wielokondygnacyjnych bez wind jest dość skomplikowany. Chodzi nie tylko o finansowanie ale także o ograniczenia architektoniczne i konstrukcyjne większości takich budynków. Zainstalowanie windy zewnętrznej nie rozwiązuje w całości problemu dostępności, ponieważ przystanki na półpiętrach mogą być zainstalowane tylko na spocznikach usytuowanych na pół piętrach. W efekcie użytkownicy muszą pokonywać po schodach pół piętra, co wyklucza osoby na wózkach inwalidzkich. Ponadto w budynkach tych klatki schodowe nie są połączone komunikacyjnie i należałoby wybudować windę zewnętrzną oddzielnie dla każdej klatki schodowej, co ze względów finansowych, architektonicznych i estetycznych jest nierealne. Więcej informacji można odnaleźć na stronach rządowych powiązanych z programem Dostępność Plus. Ze względu na duże doświadczenie firmy Winda-Warszawa w pokonywaniu barier architektonicznych, zachęcamy do zapoznania się z bogatą zawartością strony www.winda.com.pl, na której odnaleźć można wiele porad i funkcjonalnych rozwiązań. Spółka uruchomiła autorski program Winda Plus, w ramach którego oferuje pomoc w pozyskiwaniu finansowania oraz przy realizacji tej inwestycji.
Winda-Warszawa Sp. z o.o.
ul. Surowieckiego 12
02-784 Warszawa
22 750 39 14 wew. 135
info@winda.com.pl
