Poprzednie edycje Festiwalu były okazją do integracji międzypokoleniowej i sąsiedzkiej. Każdej edycji towarzyszyły targi książki. Wydarzenia przyciągnęły mnóstwo uczestników - nie tylko mieszkańców Ursynowa i sąsiednich dzielnic, bo udział w Festiwalu aktywnie brały osoby z całej Warszawy, a zdarzali się również uczestnicy spoza stolicy. Festiwal jest bowiem wydarzeniem bez precedensu na kulturalnej mapie nie tylko Warszawy, ale i całej Polski. Wydarzenie jest unikatowym przedsięwzięciem łączącym humanistykę, sztukę, naukę i debatę publiczną. Festiwal ma służyć namysłowi nad kondycją współczesności, kierunkami rozwoju świata, wyzwaniami i zagrożeniami stojącymi przed ludźmi, ideami, które kształtują naszą rzeczywistość. Tytuł festiwalu z jednej strony nawiązuje do osiągnięć Oświecenia, na których ufundowana jest nowoczesna rzeczywistość, z drugiej jednak strony określenie „Nowe”, zorientowany jest na przyszłość i akcentuje konieczność obrony osiągnięć doby racjonalizmu.
Pierwsza edycja Festiwalu Nowe Oświecenie, która odbyła się w 2022 roku, podjęła próbę odpowiedzi na pytanie: „Czy to już koniec… świata?”. Pytanie „Kim jest człowiek?” było mottem drugiej edycji wydarzenia, która miała miejsce w 2023 roku. Motywem przewodnim trzeciej edycji festiwalu było pytanie „Po co nam kultura?”. Tegoroczna, czwarta już edycja Festiwalu odbędzie się w dniach od 18 do 25 października i podejmie się wyzwania odpowiedzi na pytanie „Czym jest polskość?”.
– Odpowiedź wbrew pozorom nie jest ani łatwa, ani prosta – podkreśla dr Krzysztof Czubaszek, dyrektor „Alternatyw” oraz twórca i dyrektor programowy festiwalu. – Kolejne wybory pokazują rozłam społeczeństwa polskiego na dwa plemiona, które zdaje się zgoła nic nie łączyć. Każde z nich inaczej definiuje swoją miłość do kraju i przywiązanie do określonych wartości. Źródłem napięć jest też przeszłość. Poszczególne wydarzenia oraz postaci wzbudzają skrajne oceny, nie tylko zresztą u badaczy, publicystów i osób zainteresowanych historią, ale też u uczestników i świadków tego, co kiedyś miało miejsce. Nigdy zresztą nie było jednej Polski, jednego społeczeństwa, przez wieki dzieliło się bowiem ono na niemalże nieprzenikające się klasy. Polskość sprawia też problem w strefie symbolicznej.
W dyskusji na temat polskości festiwalowej publiczności pomogą wybitni goście, powszechnie znane i cenione postaci polskiej kultury i świata mediów, takie jak m.in. Janina Ochojska, Krzysztof Zanussi, Jerzy Bralczyk, Andą Rottenberg, Jacek Żakowski, Manuela Gretkowska, Tomasz Bocheński, Agata Duda-Gracz, Przemysław Czapliński, Jarosław Kurski, Michał Ogórek, czy Stanisław Obirek.
Program artystyczny, tak jak i w minionych edycjach będzie bardzo bogaty i różnorodny. Będą zarówno spektakle teatralne (m.in. „Separatka” w reżyserii Joanny Szczepkowskiej), debaty z udziałem publiczności, pokazy filmowe, koncerty (na otwarcie Festiwalu wystąpi zespół Mazowsze ze swym koncertem „Symfonia narodów. Pieśni Europy”, a na zakończenie zespół Organek) oraz wystawa malarstwa Jerzego Dudy-Gracza. Jak co roku, nie zbraknie również zajęć dla najmłodszych. Będą warsztaty i zajęcia kreatywne z wykorzystaniem książek dedykowanych dzieciom i młodzieży. Zajęcia będą prowadzone przez osoby specjalizujące się w pracy z dziećmi.
Festiwalowi również i w tym roku będą towarzyszyły targi książki, które poprowadzi wydawnictwo Tarabuk. Wśród oferowanych pozycji znaleźć będzie można bogaty wybór książek autorów goszczących na festiwalu, a także publikacje dotyczące polskiej historii, kultury i sztuki.
Szczegółowy harmonogram Festiwalu jest już dostępny pod adresem www.festiwalnoweoswiecenie.art. Wstęp na większość wydarzeń jest wolny, ale obowiązują wejściówki, które można pobrać na stronie Festiwalu. Bilety zakupić należy na spektakle teatralne i koncerty (z wyjątkiem koncertu zespołu Mazowsze).
Partnerami wydarzenia są Samorząd Województwa Mazowieckiego, Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego, Akademia Finansów i Biznesu Vistula oraz Fundacja Sztuki Kreatywna Przestrzeń. Patronat honorowy nad Festiwalem objęło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Prezydent miasta stołecznego Warszawy.
– Chcemy, aby Festiwal Nowe Oświecenie był miejscem otwartej, wolnej od uprzedzeń rozmowy o sprawach ważnych – mówi Krzysztof Czubaszek. – To przestrzeń, w której spotykają się różne pokolenia, doświadczenia i perspektywy.
