W progach „Alternatyw” zawitało wielu znamienitych gości, w tym m.in. burmistrz Ursynowa Robert Kempa, zastępca burmistrza Ursynowa odpowiedzialny za obszar kultury – Klaudiusz Ostrowski, przewodnicząca Rady Dzielnicy Ursynów – Karolina Mioduszewska oraz radna m.st. Warszawy i wiceprzewodnicząca Komisji Kultury i Promocji Miasta Sylwia Krajewska. Przede wszystkim jednak wspólnie z niezrównaną ekipą „Alternatyw” jubileusz świętowali licznie zgromadzeni miłośnicy i stali bywalcy tegoż zupełnie wyjątkowego na kulturalnej mapie Warszawy miejsca. Wieczór zakończył się pokazem kultowego „Misia” Stanisława Barei.
Drugi dzień jubileuszu miał wyjątkowo sentymentalny charakter. Pięć lat wcześniej działalność „Alternatyw” zainaugurował recital Stanisława Soyki. W piątek jego muzyka ponownie zabrzmiała w centrum podczas koncertu „Soyka. W hołdzie Mistrzowi”. Z Grott Orkiestrą wystąpili m.in. Katarzyna Groniec, Skubas, Staśko Kukulski i Nina Sojka.
W sobotę jubileusz przeniósł się w stronę współczesnej muzyki popularnej. Na scenie „Alternatyw” po raz pierwszy wystąpił Kuba Badach, prezentując podczas koncertu „Radio Edit” materiał ze swojego najnowszego albumu oraz utwory dobrze znane publiczności.
Czterodniowe świętowanie zamknął rodzinny koncert „Projekt Muzyka śpiewa Tuwima”. Wiersze Juliana Tuwima – zarówno te najbardziej znane, jak i mniej oczywiste – zostały przedstawione w nowych muzycznych aranżacjach. Było to wydarzenie skierowane przede wszystkim do dzieci i rodzin.
Te kilka dni obchodów jubileuszu doskonale zaprezentowały wspaniałą różnorodność oferty „Alternatyw” – kino, muzykę, spotkania z publicznością i wydarzenia rodzinne. Co ważne, program został skonstruowany nie tylko jako wspomnienie pięciu lat działalności, ale także jako opowieść o tym, czym centrum jest dziś: miejscem otwartym na różne pokolenia i różne formy uczestnictwa w kulturze.
– Kiedy pięć lat temu otwieraliśmy „Alternatywy”, marzyliśmy o miejscu pełnym życia. Dziś tworzą je setki tysięcy osób – artyści, publiczność w każdym wieku, nasi partnerzy i cały zespół. To dobry moment, żeby podziękować wszystkim, którzy byli z nami przez te lata. Ale nie zamierzamy zwalniać tempa. Mamy jeszcze wiele pomysłów i planów, a otwarcie Młodej Sceny będzie kolejnym ważnym krokiem. Mam nadzieję, że pierwszych pięć lat to dopiero początek naszej wspólnej historii – podsumowuje Krzysztof Czubaszek.
Skala działalności centrum robi ogromne wrażenie. W ciągu pięciu lat odbyło się tu ponad 1900 wydarzeń, które zgromadziły przeszło 350 tysięcy uczestników. Publiczność obejrzała 176 spektakli teatralnych i 53 wystawy, wysłuchała 307 koncertów, uczestniczyła w 486 pokazach filmowych oraz 119 wydarzeniach literackich. Do tego dochodzi ponad 870 warsztatów, wykładów, spacerów, gier terenowych i innych inicjatyw. Transmisje internetowe wydarzeń organizowanych przez „Alternatywy” dotarły do kolejnych 350 tysięcy odbiorców.
– Liczby pokazują skalę naszej działalności, ale nie opowiadają całej historii. Za każdym wydarzeniem stoją ludzie: artyści, nasz zespół, a przede wszystkim publiczność. Ktoś przyszedł tutaj pierwszy raz na koncert, ktoś odkrył teatr, ktoś rozwijał swoje zainteresowania na zajęciach, a ktoś po prostu znalazł miejsce, do którego lubi wracać. Najbardziej cieszy mnie właśnie to, że „Alternatywy” stały się dla wielu mieszkańców takim miejscem – podkreśla Krzysztof Czubaszek.
Pięć lat to w życiu instytucji niewiele, a jednak „Alternatywy” zdążyły w tym czasie zrobić coś, czego nie da się zmierzyć wyłącznie liczbą wydarzeń. Zbudowały własną publiczność, rozpoznawalną i wartościową markę oraz, co być może najważniejsze, poczucie, że kultura może być integralną częścią życia lokalnej wspólnoty i może być dostępna również dla osób o niskich dochodach. Na Ursynowie powstało miejsce, w którym spotykają się różne pokolenia, dziedziny sztuki i sposoby patrzenia na świat. Miejsce, które nie zamyka się w jednej definicji kultury, lecz nieustannie poszerza jej granice.
W ciągu pięciu lat „Alternatywy” stworzyły również własne rozpoznawalne cykle i wydarzenia. Wśród nich zdecydowanie należy wymienić „Sztukę Podróżowania”, „Seminarium Ursynowskie”, „Odcienie” (bardzo lubiany cykl spotkań z osobowościami ze świata mediów, kultury i sportu), „Klub Płytowy Hirka Wrony”, czy „Re/Classic. KINOrozmowa w Alternatywach” (dedykowany klasyce światowego kina, widzianej z dzisiejszej perspektywy).
Znanym już w skali ogólnopolskiej i cieszącym się z roku na rok rosnącą popularnością przedsięwzięciem „Alternatyw” jest konkurs muzyczny „Ursynowskie Skowronki”, który łączy ideę muzycznej rywalizacji z popularyzowaniem dorobku wybitnych polskich artystów. W kolejnych edycjach uczestnicy mierzą się z repertuarem wybranego mistrzów polskiej sceny muzycznej, odkrywając na nowo i reinterpretując ich twórczość.
Niezaprzeczalnie jednak sztandarowym projektem „Alternatyw” jest Festiwal Nowe Oświecenie, którego pierwsza edycja odbyła się w 2022 r. Z czterodniowego wydarzenia festiwal rozwinął się w trwające osiem dni interdyscyplinarne święto idei, łączące debaty i rozmowy z koncertami, spektaklami, filmami, wystawami oraz warsztatami. Piąta, jubileuszowa edycja Festiwalu Nowe Oświecenie odbędzie się w dniach 17 do 24 października 2026 roku pod hasłem „Co dalej z inteligencją?”. Temat zostanie potraktowany szeroko: organizatorzy chcą przyjrzeć się zarówno polskiej tradycji inteligencji i związanemu z nią etosowi, kondycji współczesnych elit, roli autorytetów i wiedzy w życiu publicznym, jak również inteligencji rozumianej jako zdolność poznawania i twórczego kształtowania świata. Ważnym wątkiem będzie także sztuczna inteligencja i jej wpływ na naukę, kulturę, media, prawo oraz codzienność.
– Od początku chcieliśmy, żeby „Alternatywy” były nie tylko miejscem prezentowania kultury, lecz także przestrzenią rozmowy o współczesnym świecie. Festiwal Nowe Oświecenie wyrósł właśnie z tej potrzeby. Dziś ma już swoją wierną publiczność, która chce poznawać różne punkty widzenia, zadawać nieoczywiste pytania i wspólnie zastanawiać się nad tym, co czeka nas w przyszłości – mówi dyrektor „Alternatyw”.
Jubileusz jest naturalnym momentem podsumowań, ale w przypadku „Alternatyw” trudno mówić o zamykaniu pewnego rozdziału. Pięć lat okazało się raczej początkiem drogi, której kolejne etapy dopiero się rysują. Jednym z nich będzie Młoda Scena – nowa przestrzeń dedykowana młodemu pokoleniu, jego twórczości, zainteresowaniom i nowym sposobom uczestniczenia w kulturze. To projekt, który dobrze wpisuje się w filozofię instytucji – być miejscem żywym, reagującym na zmieniającą się rzeczywistość i otwierającym się na kolejne generacje odbiorców.
Fot. Ewelina Januszewska i Antonina Scheffer
