Serwis korzysta z plików cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę, że będą one umieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo zmienić ustawienia dotyczące plików cookies w swojej przeglądarce.

dzisiejsza
pogoda

24°
12°

Kalendarium Niepodległości - kwiecień 1918

18-04-2018 21:32 | Autor: Marian Marek Drozdowski
Józef Haller mianowany generałem pod nazwiskiem „Mazowiecki”. Dymisja rządu Rady Regencyjnej. KOngres Narodów Ujarzmionych w Rzymie. Ponad 10 tysięcy żołnierzy polskich we Francji. Piłsudski wciąż w Magdeburgu. Lenin aresztuje cara Mikołaja II. Polacy uciekają przed bolszewikami...

3 kwietnia

- Armia brytyjska przekroczyła rzekę Jordan i wkroczyła do Palestyny. Fakt ten zdynamizował ruch syjonistyczny na ziemiach polskich, w Europie i świecie. Do tego czasu w zarządach Gmin Starozakonnych dominowali zwolennicy asymilacji. Do takich w Warszawie, w mieście, gdzie w 1918 r. aż 42 % ludności stanowili Żydzi, należał Michał Bergson (1831-1919) – bankier, działacz filantropijny. Był wychowankiem Instytutu Marymonckiego, radcą handlowym Banku Polskiego. Innym działaczem ruchu asymilatorskiego był Aleksander Kraushar (1842-1931), absolwent Szkoły Rabinów w Warszawie, który w 1903 r. zmienił wyznanie na rzymskokatolickie i stał się sympatykiem ruchu narodowo-demokratycznego. Z zawodu był prawnikiem z zamiłowania popularyzatorem historii Polski, założycielem i prezesem Towarzystwa Miłośników Historii w Warszawie, propagującego m. in. dzieje powstań narodowych, szczególnie pod koniec pierwszej wojny światowej.

- Umowa Dowództwa Wojsk Polskich na Ukrainie z Rządem Ukraińskiej Republiki Ludowej o pomocy i prawie przemarszu II Korpusu przez Ukrainę za Dniepr. Umowę tę wypowiedział 12 kwietnia Rząd URL, pod naciskiem Niemców i Austriaków powodując zatrzymanie marszu II Korpusu pod Kaniowem.

4 kwietnia

- Dymisja Rządu Rady Regencyjnej pod kierownictwem Antoniego Ponikowskiego. Powołanie rządu Jana Kantego Steczkowskiego (1862-1929). Był to ziemianin z wykształceniem ekonomicznym. Związał się ze Stronnictwem Prawicy Narodowej. i z Komitetem Generalnym Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. W 1918 r. – wspólnie z Ignacym Mościckim i Janem Nowakiem – założył fabrykę nawozów sztucznych „Azot” w Jaworznie. W Rządzie Obrony Narodowej Wincentego Witosa objął resort skarbu. Ministrem przemysłu i handlu w gabinecie Steczkowskiego był Stanisław Dzierzbicki, ministrem spraw zagranicznych książę Janusz Radziwiłł. Resort skarbu objął Steczkowski. Obowiązki przewodniczącego Komisji do Spraw Uregulowania Stosunków Handlowych Królestwa z Niemcami przyjął, po powrocie z Rosji, Władysław Grabski. Bardzo krytycznie oceniał on ekonomiczną politykę państw centralnych wobec ziem polskich, która był ekonomiczną eksploatacją tych ziem.

5 kwietnia

- Blisko 70 tys. japońskich żołnierzy wylądowało we Władywostoku. W porcie stały zakotwiczone dwa krążowniki japońskie, niszczyciel brytyjski i jednostka amerykańska. Wcześniej 9 marca oddziały alianckie wylądowały w Murmańsku i zajęły Archangielsk, kierując się na Piotrogród. Legion Czeski w tym czasie ruszył w kierunku Uralu. Wojska koalicji sprzymierzonych wylądowały w Odessie. Wszystkie te działania wzmacniały siły oddziałów antybolszewickich.

- Naczelne Dowództwo Wojsk Polskich na Ukrainie ( gen. Osiński) , działające w porozumieniu z Radą Regencyjną, zatwierdza wybór na dowódcę Korpusu dokonany w Olgopolu i mianuje brygadiera Józefa Hallera generał-porucznikiem. W celu zmylenia tożsamości swej osoby w poszukiwaniach prowadzonych przez Austriaków i Niemców na terenie Rosji – gen Haller występuje odtąd pod nazwiskiem Mazowiecki.

6 kwietnia

Od 6 do 10 kwietnia obradował w Rzymie Kongres Narodów Ujarzmionych z udziałem Czechów, Słowaków, Serbów, Rumunów i Chorwatów oraz przedstawicieli Komitetu Narodowego Polskiego. „W opinii publicznej narodów zachodnich – pisze Roman Dmowski panowała już pewność zwycięstwa – „On les aura!” (będziemy ich mieli) – słyszało się we Francji na każdym kroku. To poczucie wzmacniały instalacje wojenne Stanów Zjednoczonych, robione we Francji na niebywałą skalę i napływ wojsk amerykańskich. Politycy państw sprzymierzonych, przewidując niedaleki, a pomyślny koniec wojny, myśleli już coraz więcej o przyszłym pokoju i o nowej mapie Europy. Nasza pozycja bardzo się wzmocniła, przede wszystkim dzięki konsekwentnemu i mądremu poparciu Francji.” (R. Dmowski, Polityka polska i odbudowanie państwa . T 2, Warszawa 1988, s. 71)

7 kwietnia

- Na terenach Ukrainy, w których przejściowo przebywał II Korpus Wojska Polskiego gen. J. Hallera, aktywizowały się drużyny harcerskie, które entuzjastycznie witały obecność żołnierzy Korpusu. W drużynach męskich, żeńskich i tzw. wilczków ( zuchów) szkoliło się 5133 skautów i 2717 skautek . Przewodził im naczelnik Stanisław Sedlaczek.

- W okupowanym Królestwie przy Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego zorganizowano Naczelny Inspektorat Harcerski, kierowany przez Tadeusza Strumiłłę, Marię Wocalewską i Tadeusza Łopuszańskiego. W drużynach szkolnych liczba harcerzy przekraczała 11 tysięcy.

9 kwietnia

-Wybór do Rady Stanu na obszarze okupacji niemieckiej i austriackiej . Do walki o mandaty stanęło 21 stronnictw politycznych. Wybory zostały zbojkotowane przez lewicę niepodległościową – Komisję Porozumiewawczą Stronnictw Demokratycznych ( PPS. PSL Królestwa Polskiego, Stronnictwa Niezawisłości Narodowej, Zjednoczenie Stronnictw Demokratycznych). Bezwzględną większość w wyborach ( 37 na 55 miejsc) uzyskało Międzypartyjne Koło Polityczne, które nie uznając Rady Regencyjnej, chciało umocnić swoje wpływy w administracji publicznej.

- Warszawska Rada Miejska, kierowana do marca 1919 r. przez Adolfa Suligowskiego (1849-1932), ekonomistę i prawnika, członka Stronnictwa Polityki Realnej, wybitnego znawcę kwestii mieszkaniowej, pierwszego prezesa Związku Miast Polskich.. czuła się do czasu inauguracji pracy Sejmu Ustawodawczego reprezentantką całego społeczeństwa, głosząc na cały kraj deklaracje i manifesty w sprawie niepodległości i zjednoczenia Polski. O te funkcje stołeczne Warszawy stale zabiegał jej prezydent Piotr Drzewiecki.

- Podporządkowanie się I Korpusu Wojaka Polskiego na Wschodzie rozkazom gen Beselera, głównego dowódcy Polskich Sił Zbrojnych. Traktuje o tym oświadczenie pisemne gen Józefa Dowbor-Muśnickiego , po konferencji w Brześciu nad Bugiem w obecności przedstawicieli Rady – księcia Janusza Radziwiłła i Jana Steckiego.

10 kwietnia

- Stan Armii Polskiej we Francji, w tym dniu, wynosił 204 oficerów i 10638 szeregowców. W związku z deficytem oficerów uruchomiono 6-miesięczne kursy oficerskie w Camps le Ruchard, skrócone wkrótce do 4 miesięcy. Dowództwo nad trzypułkową dywizją objął gen Ecocharde zastąpiony przez gen. Vidalon. Miasta francuskie: Paryż, Nancy, Verdun oraz Belfort ofiarowały tej Armii sztandary, na znak braterstwa i sojuszu-polsko- francuskiego.

13 kwietnia

- Podczas zdobywania Jekaterinodaru zmarł gen. Ławr Korniłow. Naczelnym dowódcą Armii Ochotniczej został gen Anton Denikin. Kwestionował on prawo Ukraińców do własnego państwa, prawo Polaków zaś – do przekroczenia granicy Bugu i Sanu.

15 kwietnia

- Księżna Maria Lubomirska notuje: „ Krewni i znajomi powracają gromadnie ze wschodu jak stada spłoszonego ptactwa; po paru dniach są zawiedzeni naszymi tu warunkami. Zdawało im się, że w raju przebywamy, a my doświadczenia pełni wiemy , że w Rosji piekło płonie, lecz że nieba polskiego jeszcze nie masz na Ziemi.”

17 kwietnia

- Druga próba Naczelnego Dowództwa Armii Niemieckiej likwidacji dywizji angielskich we Flandrii. Zahamowana przez gen Focha, po bitwie pod Ypres, w czasie której dywizje niemiecki poniosły duże straty.

- Mobilizacja chłopów ukraińskich przeciw oddziałom III Korpusu Wojska Polskiego. Po udanej akcji pod Niemirowem , chłopi ukraińscy w sile 15 tys osaczyli Korpus pod Gniewaniem. Po krwawej bitwie Korpus wycofał się do Winnicy, gdzie dowództwo nad nim objął płk Juliusz Rómmel.

18 kwietnia

- Występujący jako zastępca Prezydenta Warszawy Piotr Drzewiecki, ufundował Fundację swego imienia, przeznaczając na jej kapitał żelazny 26 tys. marek , to jest bliski dwuletnie swoje wynagrodzenie. Coroczne nagrody przyznawane były przez specjalną komisję wyróżniającym się w służbie dla dobra miasta i jego mieszkańców pracownikom miejskim. O jego działalności traktuje wydana, w ostatnich dniach, antologia, opracowana i wydana przez prawnuczkę Prezydenta Elżbietę Wodzyńską „Piotr Drzewiecki działacz społeczno-gospodarczy , prezydent Warszawy 1918-1921” ( ASPRA-JR, Warszawa 2018)

- Pierwsze zetknięcie się II Korpusu Wojska Polskiego na Wschodzie z oddziałami niemieckim pod Mironówką. Próba rozbrojeni Korpusu została udaremniona dzięki postawie jego żołnierzy.

- Degradacja oficerów Polskiego Korpusu Posiłkowego na żołnierzy. Stu oficerów PKP rozbrojonych pod Rarańczą i osadzonych w obozie w Dulffalwie otrzymało zbiorową degradację na żołnierzy i rozkaz udania się na front włoski. Druga grupa została osadzona Marmaros- Siget i oczekiwała na rozprawę sądową za zdradę stanu.

20 kwietnia

- Ze względu na możliwość internowania przez wojska austro- węgierskie rozwiązano będący w stadium organizacji IV Korpus Wojska Polskiego

22 kwietnia

- As niemieckiego lotnictwa Manfred von Richthofen ( „Czerwony baron”), który miał za sobą 78 zwycięstw powietrznych , został zestrzelony nad rzeką Sommą. Pogrzeb słynnego lotnika z honorami wojskowymi odbył się na miejscu wypadku.

- Blokowanie bazy wyjściowej niemieckich łodzi podwodnych prze 62 jednostki floty angielskiej w portach: Zeebrugge i w Ostendzie. Blokada częściowo udała się w Zeebrugge.

24 kwietnia

- Józef Piłsudski w liście do Aleksandry Szczerbińskiej, która urodziła mu córkę Wandę 7 lutego 1918 r., a której nie widział, przebywając w więzieniu w Magdeburgu, na jej opiekunów wyznaczył brata Jana Piłsudskiego i płk Edwarda Rydza. Przewidywał – ze względu na bóle serca – nagłą śmierć przed wyjściem z więzienia. Pani Aleksandrze-Oli i córce Wandzie , zapisywał pamiątkową szablę – dar oficerów I Brygady i złoty zegarek, który miał przy sobie. To był jego cały majątek w kwietniu 1918 roku.

25 kwietnia

- Księżna Maria Lubomirska notuje: „ W tych dniach zjechali do naszej stolicy dwaj wrogowie: Aleksander) Lednicki i Władysław Grabski. Lednicki został mianowany przez Radę Regencyjną przedstawicielem interesów Polski na Rosję. Jest to człowiek żądny władzy, a więc nie okuty w przekonań stal, energiczny, zręczny, dawniej liberalny Polak na rosyjskim smaku, dziś ku Niemcom grawitujący. Polacy w Rosji ostro mu zarzucają, że zniweczył usiłowania utworzenia większej polskiej siły zbrojnej na Wschodzie. Oficerowie Muśnickiego nawet niechętnie podają mu rękę... Grabski oponentem Lednickiego – też zgrabny i ambitny, duże zdolności organizacyjne, przekonania bliskie Narodowej Demokracji. Był w Rosji nader czynnym kierownikiem Centralnego Komitetu Obywatelskiego, opiekującego się losem wygnańców. Niemcy już włażą zbrojnie na Krym.”

- Po czterodniowych bojach ofensywnych pod Ypres – z olbrzymimi stratami dywizje niemieckie przeszły do defensywy. Zajęły we Flandrii wzniesienie Kemmel, ale bezskutecznie atakowały Scheipenbergh i wzniesienie Rouge.

29 kwietnia

- Rząd J.K Steczkowskiego wystosował do rządów państw centralnych tajną notę z propozycją rozpoczęcia już teraz rokowań w sprawie definitywnego rozwiązania sprawy polskiej pod względem politycznym, wojskowym i gospodarczym. Zgłoszono propozycję natychmiastowego zawarcia układu sojuszniczego za daleko idące ustępstwa wobec postulatów polskich.

30 kwietnia

- Decyzją Lenina Mikołaj II wraz z rodziną został przewieziony do aresztu domowego w Jekatierinburgu.

- Ukazała się w Nowym Jorku odezwa Heleny Paderewskiej – żony ideowego przywódcy Polonii Amerykańskiej mistrza Ignacego Paderewskiego, relacjonująca wyniki pomocy dla Armii Polskiej we Francji, realizowanej przez Polski Biały Krzyż, którego była przewodniczącą. Wysłano do Francji i Kanady tysiące paczek żywnościowych i odzieżowych oraz kartek życzeniowych.

Kwiecień w ogóle

- W miastach opanowanych przez bolszewików, w świetle „Moich wspomnień” Stanisława Wojciechowskiego, Część I” (Warszawa 2017 s. 240-241) trwał pogrom organizacji polskich, rabunek mienia i aresztowania przede wszystkim członków Rady Polskiej Zjednoczenia Międzypartyjnego, której przewodził Wojciechowski. Polacy starali się masowo wrócić do Polski z bolszewickiej Rosji, w tym ich przywódcy: Stanisław Wojciechowski i Władysław Grabski. Wśród socjalistów: Kazimierz Pużak, Zygmunt Zaremba, Jan Kwapiński.

Socjalistyczna 1892-1948, Warszawa 1983, s. 178-179)

- Pogotowie Bojowe PPS , pod wodzą Tomasza Arciszewskiego, Józefa Korczaka, Tadeusza Szturm dr Sztrema, Lucyny Woliniewskiej, Aleksego Bienia i Antoniego Purtala gromadziło broń i materiały wybuchowe, przygotowywało fałszywe dokumenty dla zdekonspirowanych działaczy PPS i ochraniało manifestacje robotnicze. Utrzymywało ono ścisłą więź z Polską Organizacją Wojskową.

- Obradujący w Krakowie tzw. Konwent A , skupiający lewicowe organizacje niepodległościowe, opracował wielki plan rozbudowy POW, przyjęty ostatecznie w maju 1918 roku. Przewidywał on:

- wobec bezkrytycznego lęku w stosunku do okupacyjnych sił niemieckich intensywną akcję terrorystyczną w stosunku do cywilnych przedstawiciel tych sił;

- pozyskanie II Korpusu gen. J. Hallera dl stworzenia polskiej armii w Rosji. Wyjazd w tym celu do Kijowa płk Edwarda Rydza;

- w celu nawiązania kontaktów z przedstawicielami zwycięskiej koalicji przebywających w Moskwie wysłanie do tego miasta: Andrzeja Struga, Michała Sokolnickiego i Bolesława Wieniawy- Długoszowskiego.

Wróć

Inne artykuły

Za co wojewoda karze ursynowian? Decyzją wojewody mazowieckiego wstrzymana została inwestycja drogowa pod nazwą „Budowa ul. Rosoła/Relaksowej na odcinku ul. Jeżewskiego – ul. Rosnowskiego”. Ukończono odcinek od Wąwozowej do Rosnowskiego, przywracając przejezdność tej ostatniej dwupasmówki, natomiast nieoczekiwana decyzja powzięta przez wojewodę wstrzymuje poszerzanie Rosoła na odcinku Jeżewskiego - Wąwozowa.
Kolejna Noc Muzeów za nami! Po raz szósty mieszkańcy Ursynowa znaleźli w Noc Muzeów wiele atrakcji niedaleko swojego domu. Nie sposób policzyć ilu nas było dokładnie, ale bez wątpienia – wielu.
Sąsiedzki piknik przy Kajakowej W minioną sobotę 19 maja odbył się DZIEŃ SĄSIADA na Zielonym Ursynowie. Na terenie zielonym, przed Dzielnicowym Ośrodkiem Kultury Ursynów przy ul. Kajakowej 12b, na najmłodszych sąsiadów czekało wiele atrakcji.
Festiwal Kolorów na Ursynowie! Już 26 maja o godz. 15.00 na Kopie Cwila zagości Festiwal Kolorów! Będzie to już jego szósta odsłona, a pierwsza na Ursynowie. Oprócz niezapomnianej atmosfery wśród unoszących się w powietrzu kolorów Holi, uczestników czekać będzie m. in. koncert znanego i lubianego rapera B.R.O! Urząd Dzielnicy Ursynów jest partnerem przedsięwzięcia.