Serwis korzysta z plików cookies. Korzystanie z witryny oznacza zgodę, że będą one umieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Mogą Państwo zmienić ustawienia dotyczące plików cookies w swojej przeglądarce.

dzisiejsza
pogoda

-1°
-4°

Kalendarium Niepodległości- czerwiec 1918 r.

27-06-2018 22:16 | Autor: Marian Marek Drozdowski
Ententa uznaje prawo Polski do zjednoczenia, niepodległości z dostępem do morza.

2 czerwca

- Po raz pierwszy od 1831 r. zebrało się w Warszawie polskie ciało przedstawicielskie: na Zamku Królewskim odbyło się uroczyste otwarcie Rady Stanu, która powstał w wyniku zrzeczenia się mandatów przez Tymczasową Radę Stanu. Na salę stałych posiedzeń wyznaczono gmach Towarzystwa Kredytowego Miejskiego.

3 czerwca

- Na konferencji premierów Wielkiej Brytanii, Francji i Włoch w Wersalu, po kilku latach starań i zabiegów, przede wszystkim Romana Dmowskiego – ideowego przywódcy ruchu narodowo-demokratycznego i przewodniczącego Komitetu Narodowego Polskiego, przyjęto deklarację: „Utworzenie Polski zjednoczonej i niepodległej , z dostępem do morza stanowi jeden z warunków pokoju trwałego i sprawiedliwego oraz przywróceni w prawa w Europie”. Podobny tekst ogłosił 8 stycznia 1918 r. prezydent USA Woodrow Wilson, w 13 punkcie pokoju światowego.

- Na wspomnianą deklarację Rząd Rady Regencyjnej J.K Steczkowskiego, w którym sprawami zagranicznymi kierował książę Janusz Radziwiłł, a Komisją Wojskową książę Franciszek Radziwiłł, odpowiedział: „ że moment i okoliczności jej ogłoszenia przypominają chwile, gdy dopiero po opuszczeniu Królestwa przez wojska rosyjskie rząd carski zdecydował się przystąpić do jednego z tych praw , o które przez prawie stu lat bezskutecznie dopominaliśmy się”; „chwila, w której uchwala została powzięta , a nie jej treść, nadaje jej właściwy charakter”. „W stwierdzeniu tym – pisze Władysław Pobóg-Malinowski – odzywały się echa ówczesnych- ostatnich już- sukcesów militarnych Niemiec. Rząd Polski – mówiła deklaracja dalej – „zgadza się z całym narodem polskim w niestrudzonym dążeniu do stworzenia niezawisłego państwa”, ale „ nie da się wytrącić z równowagi przez rezolucję wersalską” i nie zejdzie z drogi „współpracy z mocarstwami centralnymi”, które umożliwią Polsce rozwiązanie „historycznego zadnia oczekującego ją na wschodzie Europy”.

(Władysław Pobóg- Malinowski, „Najnowsza historia polityczna Polski”, tom drugi 1914-1939, Londyn 1967, s. 126-127)

4 czerwca

-Przybycie 1 Pułku Strzelców Polskich we Francji na front. Pułk pod dowództwem Jasieńskiego zajmuje pierwszą linię okopów pod Reims, na odcinku 3 km, w składzie armii gen Girauda.

- Powołanie drugiego gabinetu Jana Konstantego Steczkowskiego przez Radę Regencyjną po 7 tygodniach przesilenia rządowego, wywołanego podpisaniem traktatu pokojowego w Brześciu.

6 czerwca

- Z okazji setnej rocznicy śmierci gen. Henryka Dąbrowskiego, twórcy Legionów Polskich u boku Napoleona, odsłonięto tablicę pamiątkową na gmachu Ratusza, z inicjatywy Prezydenta Warszawy Piotra Drzewieckiego, a Plac Zielony został nazwany Placem Dąbrowskiego.

7 czerwca

-We Lwowie na tle fatalnej sytuacji żywnościowej doszło do rozruchów głodowych.

8 czerwca

- W Marmarosz- Sziget, przed austriackim sądem wojennym, rozpoczął się proces 116 legionistów ujętych podczas przedzierania się przez front pod Rarańczą 15 lutego 1918 r.. Wśród oskarżonych byli m. in.: mjr Włodzimierz Zagórski, kpt. Roman Górecki i ks. Józef Panaś. Jednym z obrońców był wybitny prawnik-socjalista Herman Lieberman.

9 czerwca

- Zakończył się trwający od miesiąca strajk drukarzy warszawskich. Dał się on dotkliwie we znaki Warszawie, która tak długo pozbawiona była prasy. Ukazywał się tylko doraźnie pojedyncze numery „Dziennika Wspólnego”. W wyniku strajku dzienniki zdrożały o 100 % , do 20 fenigów.

- W kamienicy Baryczków na Rynku Starego Miasta otwarto wystawę szkiców i rysunków polskich od 1750 r. z kolekcji mecenasa sztuki Dominika Witke-Jeżewskiego.

- Opanowany przez lewicową inteligencję i socjalistów Komitet Obrony Narodowej, zwolenników strategii Piłsudskiego, wysłał z Chicago list do Prezydenta USA Woodrow Wilsona, w którym czytamy: „Pomimo bolszewickiej katastrofy jest jeszcze wiele do zrobienia . Szczególnie w obecnej chwili, gdy uwaga Europy i Stanów Zjednoczonych skupia się ponownie na froncie wschodnim z powodu wysuniętej myśli o interwencji, sukces całego tego ruchu zależy od szczegółowej analizy sytuacji panującej w Polsce i Rosji” (Polonia Stanów Zjednoczonych Ameryki 1910-1918. Wybór dokumentów, Warszawa 1989, s. 330)

- W ciągu 4-dniowych walk Niemcy podjęli próbę zbliżenia się do Paryża odległego o 70 km. Francuski kontratak sparaliżował tą próbę.

10 czerwca

- Rozformowanie III Korpusu Wojska Polskiego na Wschodzie przez dowództwo XXV Korpusu armii austriackiej. Jest to likwidacja formacji Wojska Polskiego, dowodzonej przez płk Juliusza Rómmla, składającej się z przeszło 3000 żołnierzy i 200 oficerów, stacjonującej w rejonie Zabuże- Pików- Janów. Ogółem we wszystkich korpusach wschodnich Wojska Polskiego służyło ponad 35 tys. żołnierzy.

- Marian Kukiel – komentując rozformowanie trzech Korpusów Wojska Polskiego na Wschodzie – zaznacza: „ Polskie formacje na Wschodzie przepadły i skończyła się pod Kaniowem „żelazna brygada” Hallera. Ale Rarańcza miała niezmierne znaczenie moralno-polityczne; przemówiła do narodów mocniej od wszelkich deklaracji i memoriałów. Od razu misje wojskowych sprzymierzonych nawiązywały kontakty z wojskowymi polskimi i czynnik ten zaczynał grać rolę w przewidywaniach i planach odnowienia frontu wschodniego...Zapadły decyzje organizacji nowych sił wojskowych na Wschodzie; przewidywano skupienie wojskowe pod Murmańskiem, gdzie jest baza koalicyjna i oddziałek polski. Drugie skupienie tworzy się na Kubaniu – przyszła dywizja gen Żeligowskiego, trzecie na Syberii – dywizja Czumy. Sam gen Haller, na wezwanie Komitetu Narodowego Polskiego, odpłynął do Paryża jako desygnowany naczelny dowódca armii polskiej.” ( Dzieje Polski porozbiorowej 1795-1921, Paris 1984, s. 613-614)

12 czerwca

- W Warszawie zmarł znakomity aktor Bolesław Leszczyński (1837- 1918). Nazywano go pierwszym tragikiem sceny polskiej, aktorem o całkowicie spontanicznym stylu gry. Spopularyzował sztuki Słowackiego, Fredry, Ruszczyca i Przybyszewskiego. Był niedościgniony w dramatach szekspirowskich. Występował w Płocku, Wilnie, Lwowie. Krakowie, Warszawie, Petersburgu, Odessie i Pradze Czeskiej

13 czerwca

- Pod tą datą Księżna Maria Lubomirska w swym „Pamiętniku” notowała: „W Warszawie więzienna jest atmosfera . Teutońska siła spętała nas i więzy w miarę zwycięstw zacieśnia. Ani końca , ani wyjścia nie widać z tej niewoli i niedoli, gasną ludzkie siły i dusze, rozrasta się złość i niechęć jednych do drugich., w bliźnich upatruje się powód złego i winy, rośnie ferment, nikt się do niczego nie uśmiecha, chyba paskarz do zysku. Jest to atmosfera zatruta , w której dusza usycha i dobro się chowa.” „ Pamiętniki Księżnej Marii Zdziesławowej Lubomirskiej, op. cit, s. 639)

- Naczelne dowództwo niemieckie na froncie zachodnim wstrzymuje działania zaczepne w wyniku ofensywy dywizji angielskich, kierowanych przez gen. Haiga we Flandrii i krzepnięcia francuskiej obrony na środkowej linii frontu.

15 czerwca

- Ofensywa armii austriackiej na froncie włoskim nad Piavą, dla odciążenia frontu na Zachodzie. Austriacy po 9-dniowych walkach ponoszą klęskę i zarządzają odwrót.

- Zawarcie umowy w Moskwie przez Wojskową Komisję Polską przy Zjednoczeniu Międzypartyjnym z przedstawicielami państw Koalicji o pomocy, ekwipowaniu i transportowaniu rozbitków wojsk polskich na Murmańsk. Umowę podpisał w imieniu Komisji gen Józefa Haller.

21 czerwca

- W Warszawie zmarł Edward Józef Abramowski (1868-1918) działacz społeczny, socjolog, filolog, psycholog, teoretyk spółdzielczości. Działacz II Proletariatu, w 1892 r współtwórca PPS na zjeździe londyńskim. Od 1915 r. kierownik katedry psychologii na Uniwersytecie Warszawskim. Podkreślał, że rewolucja społeczna winna być poprzedzona rewolucją moralną. Tworzył wraz z Stanisławem Wojciechowskim i Stefanem Żeromskim wizję „Rzeczypospolitej Spółdzielczej”.

22 czerwca

- Księżna Lubomirska odnotowała: „ Otwarcie Rady Stanu odbyło się bardzo spokojnie. Brak zainteresowania w mieście – apatia, niewiara w postęp naszej sprawy, także u wielu niechęć do składu Rady Stanu. Podobno najpiękniejszą chwilą dnia dzisiejszego była przysięga biskupów i duchowieństwa Radzie Regencyjnej wedle życzenia Ojca Świętego. Odbyło się to w Katedrze, po uroczystym nabożeństwie . Potem w Zamku otwarcie Rady Stanu mową tronową odczytaną przez Zdzisia ( Lubomirskiego)”. ( Pamiętniki Księżnej, op. cit. s. 645)

Decyzję o zwołaniu pierwszego posiedzenia Rady Stanu podjął Rząd Rady Regencyjnej. Miała ona stanowić poprzedniczkę sejmu. W zebraniu uczestniczyło trzech przedstawicieli Niemiec i Austrii oraz przedstawiciele społeczeństwa z wyboru.. Marszałkiem obrano Franciszka Pułaskiego, a wicemarszałkami Józefa Mikułoweskiego-Pomorskiego i Stefana Bądzyńskiego.

- Zaprzysiężenia pułków Armii Polskiej we Francji i wręczenie sztandarów na polach Szampanii w obecności prezydenta Poincare'go, Romana Dmowskiego, przedstawicieli Komitetu Narodowego Polskiego i Rządu Francuskiego. Cztery sformowane pułki Armii Polskiej złożyły przysięgę i otrzymały sztandary od miasta Paryża, Belfortu, Verdun, i Nancy. Dawny sztandar Bajończyków udekorowany został przez prezydenta Francji „ Croix de guerre avec Palme”. Przemawiając na uroczystości Prezydent Francji Raymond Poincare podkreślił: „ Naród, który pomimo przemocy i ucisku zachował nienaruszenie narodową odrębność , który wytrwał namiętnie przy swych tradycjach narodowych, który nigdy nie pozwolił zagłuszać swego głosu lub stłumić swoich dążeń, którego dusza nieśmiertelna wystrzeliła przepięknym kwiatem sztuki i literatury– naród ten zrywa się oto do swego pochodu krzyżowego”. ( Polonia Stanów Zjednoczonych, op. cit. s, 332)

23 czerwca

- Powstanie w Samarze pierwszego związku polskich organizacji wojskowych i politycznych na Dalekim Wschodzie. Polacy na czele z delegatem Zjednoczenia Międzypartyjnego w Moskwie uformowali z jeńców Polaków armii niemieckiej i austriackiej pierwsze oddziały wojska polskiego, które jako kadra weszły w skład 5 Dywizji Syberyjskiej.

- Na Uniwersytecie Warszawskim odbyły się wybory nowych władz uczelni. Rektorem został po raz drugi prof. Antoni Kostanecki – wybitny ekonomista , prorektorem prof. Stanisław Thugutt.

- Ze względu na rosnące trudności żywnościowe, brak mąki i cukru, szef administracji stołecznej wydał zakaz wypieku wszelkiego słodkiego ciasta, zarówno z mąki, jak i jej surogatów.

-„Podczas wybuchających strajków i demonstracji głodowych” – wspomina Władysława Głodowska- Sampolska – „domagano się podniesienia racji żywnościowych, przede wszystkim chleba. Chleb wówczas był bardzo , ludzie chorowali po jego spożyciu, było w nim najmniej mąki, mnóstwo zaś różnych składników, jak obierzyny z kartofli, peluszka, mączka z kasztanów. Chleb ten już nazajutrz po wypieku rozsypywał się i miał przykry zapach.”

(Warszawa w pamiętnikach pierwszej wojny światowej. Opracował Krzysztof Dunin-Wąsowicz, Warszawa 1971, s. 341)

24 czerwca

-Rozpoczęcie działań ofensywnych na froncie zachodnim przez wojska alianckie pod dowództwem gen Focha. Dywizje niemieckie, dowodzone przez generałów Ludendorffa i Hindendburga, zmuszone były do odwrotu.

- Na froncie włoskim, po klęsce wojsk austriackich pod Piavą, następuje ich paraliż bojowy, brak zdolności do działań zaczepnych.

- W Sejmie Rzeszy minister Kuhleman przedstawił, bez porozumienia z Kwaterą Główną, wniosek o konieczności zawarcia pokoju. Wniosek ten spowodował ostrą reakcję Ludendorffa i Hindenburga, którzy przekonywali o zdolnościach bojowych swoich dywizji.

26 czerwca

- Na posiedzeniu Rady Stanu Władysław Studnicki, zwolennik współpracy polsko-niemieckiej wyraził następującą opinię: „ Wola narodu to nie krzyk tłumu i ulicy, nieświadomy, a przywłaszczający sobie prawo wyroku – to wola przeszłych i przyszłych pokoleń , to prawo do życia.. Pierwszym prawem to, że naród potrzebuje ziemi, aby się stać państwem, a ten tylko naród będzie miał rozlegle terytoria , który potrafi ujawnić siłę. Przez brak łączności, decyzji i siły zbrojnej staliśmy się dla sąsiadów sprzymierzeńcem bez wartości , a wrogiem lekceważonym.” ( Pamiętniki Księżnej, op. cit. s. 648)

28 – 30 czerwca

- III Zjazd Narodowego Związku Robotniczego w Warszawie przyjął program walki o niepodległą, zjednoczoną, demokratyczną, republikańską Polskę.

30 czerwca

- W Berlinie po rokowaniach polsko-litewskich z udziałem Augustinasa Voldemarasa i hr Adama Ronikiera podpisano tajne porozumienie . Rząd Polski miał uznać i poprzeć państwowość litewską w zamian za przyrzeczenie Polakom na Litwie szerokich uprawnień w życiu państwowym i kulturalnym i uzgadniania poczynań wobec Niemiec.

- W liście do Regentów Królestwa Polskiego Komitet Obrony Narodowej w Stanach Zjednoczonych, akcentując potrzebę demokratycznych reform społeczno-politycznych, podkreślał : „ Będzie powiewać wkrótce bandera biało- czerwona na polskich portach Bałtyku. Wróci Śląsk wierny do macierzy swojej. Złączy się pokrajane na sztuki ciało. Polskim błysną urokiem przezroczyste głębie Gopła, Świtezi i Morskiego Oka. Wolna od źródeł do ujścia będzie toczyć swe wody macierz narodu Wisła, sercom naszym droga. Czuwajcie i zbrójcie się. A nade wszystko rośnijcie duchem , zwróćcie oczy ku Przyszłości.” (Polonia Stanów Zjednoczonych, op. cit. s, 337-338)

czerwiec

- Prezydent Warszawy Piotr Drzewiecki, mimo wojennej pauperyzacji wszystkich warstw społecznych okupacyjnej stolicy, z wyjątkiem spekulantów – produktami żywnościowymi i opałowymi starał się o łagodzenie biedy pracowników miejskich Warszawy w postaci zorganizowania dla nich specjalnej pomocy lekarskiej, możliwości dodatkowych zakupów produktów żywnościowych, kartek na zakup butów, palta i jednego ubrania. Uruchomił także przejrzyste zasady korzystania z urlopów i zapomóg dożywotnich i odprawach po przejściu na emeryturę. ( Warszawa w pamiętnikach pierwszej wojny światowej, op. .cit. s. 323-324)

-„Mimo ekspansji lekkiej muzy rosnący deficyt teatrów miejskich spowodował powołanie przez Magistrat w 1918 r. Komisji Dramatycznej z udziałem Kazimierza Zalewskiego, Czesława Jankowskiego, Jana Lorentowicza, Michała Tarasiewicza, i Ignacego Balińskiego . Projekt przekazania teatrów w dzierżawę spotkał się z ostra krytyką aktorów. Wśród aktorów wielkim uznaniem cieszyli się m.in.: Mieczysław Frenkiel, Ludwik Solski, Józef Kotarbiński, Kazimierz Kamiński, Jerzy Leszczyński, Kazimierz Junosza-Stępowski, Józef Węgrzyn. Do gwiazd scen warszawskich należały: Janina Szyliżanka, Honorata Leszczyńska , Mary Mrozińska, Janina Korolewicz-Waydowa, Maria Dulębianka.”( M.M. Drozdowski, Warszawa w latach 1914-1939, Warszawa 1990, s. 131)

- Głośne echa wśród mieszkańców stolicy, a przede wszystkim pracowników miejskich, wywołała fundacja prezydenta Piotra Drzewickiego, ufundowana przez niego w wysokości 26000 marek ( stanowiąca jego wynagrodzenie etatowe od 5 sierpnia 1915 r, do 7 lutego 1  917 r.) wzbogacona dodatkiem Magistratu 6% od tego kapitału, przeznaczona na doroczne nagrody dla pracowników miejskich wyróżniających się innowacyjnością w służbie publicznej (Elżbieta Wodzyńska , Piotr Drzewiecki działacz społeczno-gospodarczy, prezydent Warszawy 1918-1921, Warszawa 2018, s. 123)

- Metropolia Warszawska na czele z abp Aleksandrem Kakowskim, kurie biskupie jej podlegające, członkowie Rady Regencyjnej i gabinetu J.K. Steczkowskiego witały w czerwcu 1918 r. przybyłego ze Stolicy Apostolskiej mgr Achillesa Rattiego, wizytatora papieskiego, który pomagał Kościołowi przygotować się do narodzin niepodległego państwa polskiego. Wkrótce pełnił on funkcje pierwszego Nuncjusza Papieskiego w odrodzonej Rzeczypospolitej, mając dobre stosunki z Naczelnikiem Państwa Józefem Piłsudskim.

Wróć

Inne artykuły

Wznowienie robót na ul. Rosoła Informujemy, że w dniu 21 lutego (czwartek) następuje wznowienie robót budowlanych na ul. Rosoła na odcinku ul. Jeżewskiego – ul. Wąwozowa. W pierwszej kolejności zostaną przebudowane miejsca parkingowe po zachodniej stronie ulicy. W czasie przebudowy będzie obowiązywał zakaz zatrzymywania się z tabliczką o możliwości odholowania parkujących pojazdów.
Bal jedyny w swoim rodzaju! Zgodnie z dzielnicową tradycją również w tym roku nie mogło zabraknąć Balu Karnawałowego dla Osób z Niepełnosprawnością, który odbył się w wtorek w ursynowskim ratuszu.
Uwaga na radar na Puławskiej Przy wjeździe na Ursynów od strony Piaseczna stoi fotoradar który już niedługo zostanie uruchomiony.
Senatorowie po stronie lotniska, a nie mieszkańców W dniu 12 lutego br., podczas posiedzenia komisji w Senacie RP, przyjęto skrajnie niekorzystne dla mieszkańców Ursynowa regulacje do projektu zmiany ustawy prawo ochrony środowiska. Zaaprobowane przez senatorów zmiany pogrzebią, wspierane przez Rzecznika Praw Obywatelskich, wieloletnie starania mieszkańców znacznej części Ursynowa (ale także Włoch, Ursusa, czy gmin ościennych) o otrzymanie od Portów Lotniczych rekompensat za uciążliwości, których doświadczają na co dzień, w tym środków koniecznych na zabezpieczenie domów i mieszkań przed hałasem.