– Antoni Uniechowski miał niezwykły dar obserwacji i potrafił za pomocą kilku kresek uchwycić nie tylko wygląd Warszawy, ale także jej atmosferę, ludzi i obyczaje. Jego rysunki są jednocześnie dokumentem i pełną wdzięku opowieścią o mieście, które przez dziesięciolecia zmieniało się na jego oczach. Cieszę się, że wystawa przypominająca jego dorobek jest prezentowana właśnie w Warszawie, a mieszkańcy Ursynowa mogą ją zobaczyć w Galerii przy Ratuszu – mówi Klaudiusz Ostrowski, zastępca burmistrza Dzielnicy Ursynów.
Antoni Uniechowski urodził się w 1903 roku w Wilnie, jednak Warszawa stała się jego miejscem na ziemi. To właśnie stolicy poświęcił znaczną część swojej twórczości. Rysował jej ulice, place i zaułki, a także ludzi, codzienne scenki i wydarzenia – zarówno te zwyczajne, jak i bardziej doniosłe.
„Uniechowski cały czas rysuje” – można by podsumować jego twórczość. Artysta miał wyjątkową umiejętność odtwarzania epok i ich charakterystycznego stylu. Włodzimierz Bartoszewicz w książce „Buda na Powiślu” pisał o nim jako o artyście, który potrafił dostrzec zarówno smak i wykwintność przedstawianej epoki, jak i ludzkie wady i ułomności, ujmując je zawsze elegancką i wyrafinowaną kreską.
Uniechowski przeżył w Warszawie także trudne lata wojny. W czasie okupacji podejmował prace dorywcze i sprzedawał swoje rysunki. Po upadku Powstania Warszawskiego znalazł się w Krakowie, gdzie rozpoczął współpracę z „Przekrojem”. Do Warszawy wrócił w 1949 roku.
Po wojnie szybko stał się jednym z cenionych polskich ilustratorów. Współpracował między innymi z „Naszą Księgarnią”, „Czytelnikiem”, Państwowym Wydawnictwem Naukowym i „Iskrami”. Od 1956 roku zajmował się również scenografią teatralną, a później projektował także dla filmu i telewizji. Jego ilustracje do „Lalki” Bolesława Prusa pozwoliły przenieść czytelników do dziewiętnastowiecznej Warszawy.
Artysta uchodził za jednego z najważniejszych kronikarzy Warszawy. Sam mówił, że zapamiętał co najmniej pięć różnych Warszaw – od miasta fiakrów, przez roztańczoną stolicę lat 20., ukwieconą Warszawę czasów prezydentury Stefana Starzyńskiego, miasto zniszczone podczas wojny, aż po stolicę odbudowywaną po 1945 roku. Charakterystyczne jest przy tym, że Uniechowski nie skupiał się na ruinach powojennego miasta ani na socrealistycznej stylistyce lat 50. Chętniej sięgał do wcześniejszych epok, odtwarzając ich klimat i koloryt.
Jednym z najbardziej znanych dzieł artysty była teka „Stara Warszawa”, wydana w 1952 roku. Poszczególne prace zaczęły żyć własnym życiem – trafiały na ściany mieszkań i urzędów, a nawet były sprzedawane na bazarach. Do dziś pozostają niezwykle cennym świadectwem wyglądu i charakteru dawnej stolicy.
Antoni Uniechowski zmarł 23 maja 1976 roku w Warszawie. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym.
Wystawę „Antoni Uniechowski – Kronikarz Starej Warszawy” można oglądać w Galerii przy Ratuszu Ursynów, Al. Komisji Edukacji Narodowej 61 (Metro Imielin) do 30 października.
